Jak rozliczyć zwrot z IKZE w PIT 36?

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego IKZE odgrywa istotną rolę jako instrument oszczędnościowy, a także jako skuteczne narzędzie bieżącej optymalizacji podatkowej. Wpłacając środki na konto IKZE, można skorzystać z ulgi podatkowej i odliczyć dokonane wpłaty od podatku w rocznym zeznaniu podatkowym. Natomiast wypłacając zgromadzone oszczędności przed określonym prawnie terminem, właściciel konta musi zapłacić podatek od całej posiadanej kwoty. Sprawdźmy, jak rozliczyć ulgę podatkową IKZE w PIT 36.

Czego dowiesz się z tego artykułu?

• Jak rozliczyć zwrot z IKZE w PIT 36?
• Gdzie w zeznaniu rocznym wykazać zwrot z IKZE?
• Kiedy zwrot z IKZE podlega opodatkowaniu 10-procentową stawką zryczałtowaną?
• Jakie dokumenty otrzymasz przy zwrocie z IKZE i jak je wykorzystać w rozliczeniu?
• Jak ująć częściowy zwrot z IKZE w deklaracji podatkowej?

Co trzeba wiedzieć o Indywidualnych Kontach Zabezpieczenia Emerytalnego?

IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego) i IKE (Indywidualne Konto Emerytalne) stanowią dobrowolne konta emerytalne III filaru, które umożliwiają odkładanie środków na przyszłość na zasadach określonych w przepisach.

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego to forma oszczędzania, która daje korzyść podatkową na etapie wpłat. Przekazane na IKZE środki można odliczyć od dochodu w zeznaniu rocznym. Ulga przysługuje w granicach limitu wyznaczonego na dany rok.

IKZE działa długoterminowo, środki można wypłacić standardowo po spełnieniu warunków dotyczących wieku i określonego stażu wpłat. Po spełnieniu wszystkich warunków dotyczących IKZE wypłacone środki podlegają podatkowi zryczałtowanemu 10%, natomiast wypłatę przed spełnieniem warunków rozlicza się na zasadach ogólnych.

Indywidualne Konto Emerytalne umożliwia gromadzenie środków w ramach rocznego limitu wpłat. Opodatkowanie oszczędności zależy od tego, czy środki zostały wypłacone po spełnieniu warunków określonych w przepisach, czy zwrot został dokonany wcześniej, przed terminem.

Jak działają konta IKZE?

Gromadzenie oszczędności na koncie IKZE może rozpocząć osoba fizyczna, która ukończyła 16. rok życia i osiąga dochody z działalności gospodarczej lub z tytułu umowy o pracę, zlecenie, o dzieło itp.

Osoba małoletnia jest uprawniona do dokonywania wpłat na IKZE wyłącznie w tych latach kalendarzowych, w których uzyskiwała dochody z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę.

Prawo do dokonywania wpłat na IKZE mają osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą oraz otrzymujące dochody z innych źródeł, stosujące formę opodatkowania:

• podatkiem liniowym;
• skalą podatkową;
• ryczałtem ewidencjonowanym.

Jaką kwotę można odkładać w ramach IKZE?

Kwota, jaką można wpłacić na IKZE w ciągu roku, ma swój górny pułap. Nie może ona przekroczyć 1,2-krotności średniego miesięcznego wynagrodzenia brutto, przewidywanego w gospodarce na dany rok.

W 2026 roku prognozowana średnia płaca brutto w gospodarce narodowej ma wynieść 9420 zł miesięcznie.

Kto może skorzystać z ulgi podatkowej IKZE?

Ulga IKZE to dodatkowy bonus dla podatnika korzystającego z oszczędzania na przyszłą emeryturę. Ulga podatkowa umożliwia odliczenie od podstawy opodatkowania wpłat na IKZE do określonego limitu. Z ulgi tej mogą skorzystać osoby, które wpłacają na IKZE i rozliczają się na następujących zasadach:

• Rozliczenie na zasadach ogólnych według skali podatkowej (12 lub 32% od dochodu przekraczającego kwotę wolną od podatku) - rozliczenie na drukach PIT 36 (przedsiębiorcy), PIT 37 (osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej), PIT 36S (przedsiębiorstwa w spadku);
• Rozliczenie dla przedsiębiorców, którzy wybrali podatek liniowy (stawka 19% od całości dochodów) - PIT 36L.
• Rozliczenie na podstawie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych według różnych stawek zależnie od źródła przychodu lub branży przedsiębiorcy - PIT 28 (przychody z najmu, dzierżawy prywatnej), PIT 28S (przedsiębiorstwa w spadku).

Czytaj także: Jak rozliczyć zwrot z IKZE w PIT 37?

Osoba składająca roczne rozliczenie PIT może odliczyć wyłącznie kwotę wpłat na IKZE w danym roku podatkowym. Z preferencyjnych zasad rozliczenia podatku mogą skorzystać posiadacze konta IKZE, którzy rozliczają się samodzielnie, jak również osoby rozliczające się wspólnie z małżonkiem lub jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Bez znaczenia jest także źródło przychodu podatnika - mogą to być dochodu z tytułu umowy o pracę, zlecenia, dzieło, jak również z prowadzonej działalności gospodarczej, jak w przypadku PIT 36.

W roku 2026 maksymalna kwota wpłat na IKZE wynosi:

• dla osób nieprowadzących działalności gospodarczej - 11 304 zł,
• dla osób prowadzących działalność gospodarczą - 16 956 zł.

Jak rozliczyć ulgę podatkową IKZE w PIT 36?

Aby skorzystać z preferencyjnych warunków rozliczenia PIT dla posiadaczy konta IKZE, trzeba mieć odpowiednio udokumentowane wpłaty dokonywane w ciągu danego roku. Mogą to być bankowe potwierdzenia przelewów, jednak muszą one posiadać dane osobowe podatnika, dane instytucji, do której trafiły środki, wysokość wpłaconej kwoty oraz tytuł przelewu.

Głównym dokumentem pozwalającym na wykazanie ulgi IKZE przed Urzędem Skarbowym jest załączniki PIT/O, który jest składany wraz z formularzem PIT 36. W części B załącznika PIT/O podatnik musi wypełnić pole, które ma zastosowanie do wykazania wpłat na IKZE oraz dodatkowe pole przewidziane na rozliczenie wpłat na IKZE dokonanych przez małżonka podatnika (jeśli deklaracja PIT 36 dotyczy wspólnego rozliczenia podatku dochodowego).

Gdy każdy z małżonków ma własne konto IKZE, wtedy każdy z nich może odliczyć od podstawy opodatkowania kwoty wpłacone na IKZE, nawet jeśli rozliczają się wspólnie. Warto pamiętać, że każdy z małżonków ma swój własny, osobny limit wpłat na IKZE. Aby skorzystać z odliczenia, właściciel Indywidualnego Konta Zabezpieczenia Emerytalnego musi osiągać dochody podlegające opodatkowaniu, od których można odliczyć wpłaty.

Przy wspólnym rozliczeniu rocznym PIT małżonkowie sumują swoje dochody, ale ulgi IKZE muszą najpierw odliczyć od swoich indywidualnych przychodów w załączniki PIT/O.

Suma odliczeń wykazanych w załączniku PIT/O powinna zostać przeniesiona do odpowiedniej rubryki formularza PIT 36 w części "Odliczenia od dochodu" (cześć G) - wiersz "Odliczenia - wykazane w części B załącznika PIT/O".

Czytaj także: Jak działa IKZE dla samozatrudnionych?

Kiedy właściciel IKZE może wypłacić zgromadzone oszczędności?

Zgodnie z art. 34a ustawy o IKZE wypłata środków zgromadzonych na IKZE następuje w następujących okolicznościach:

• na wniosek oszczędzającego, po ukończeniu przez niego wieku 65 lat oraz pod warunkiem dokonywania wpłat na IKZE przez okres co najmniej 5 lat kalendarzowych;
• w przypadku śmierci oszczędzającego - na wniosek osoby uprawnionej.

Wypłata środków może być dokonywana jednorazowo lub w ratach. Wszystko zależy od tego, jaką opcję wybierze właściciel konta lub osoba uprawniona.

Jak rozliczyć wypłatę środków z IKZE w PIT?

Środki wypłacane z IKZE są zwolnione z 19-procentowego podatku od zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki), jednak podlegają opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym.

Zwrot środków z IKZE będzie opodatkowany w sposób zryczałtowany podatkiem dochodowym w wysokości 10%.

Zwrot z IKZE zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych jest traktowany jako przychód z innych źródeł. 10% zryczałtowanego podatku należy zapłacić od całej sumy wypłacanych środków, czyli zarówno od wpłaconego kapitału, jak i od wypracowanego zysku.

Istotne jest to, że otrzymane z tytułu zwrotu środki nie podlegają pomniejszeniu o wpłaty dokonywane na IKZE. Według interpretacji organów podatkowych z 2019 roku, kwoty wpłacone na IKZE nie stanowią kosztu uzyskania przychodu w momencie rozliczania zwrotu tych środków.

W przypadku przychodów z innych nie istnieje obowiązek zapłaty zaliczki na podatek w trakcie roku. Oznacza to, że podatek dochodowy należy wykazać w zeznaniu rocznym po zakończeniu roku podatkowego. W tym samym terminie podatnik musi odprowadzić podatek zgodnie ze skalą podatkową.

Podatnik dokonujący zwrotu z IKZE ma obowiązek sporządzić i złożyć w US informację PIT-11.

Jak wykazać częściowy zwrot IKZE w deklaracji PIT?

Artykuł 2 ustawy o IKE oraz IKZE definiuje „zwrot” jako całkowite wycofanie zgromadzonych funduszy w sytuacji, gdy nie są spełnione ustawowe przesłanki do dokonania wypłaty lub wypłaty transferowej. Rozróżnienie to ma fundamentalne znaczenie dla prawidłowego określenia skutków podatkowych takiej operacji.

Wypowiedzenie umowy o IKE lub IKZE skutkuje zwrotem środków, pod warunkiem że oszczędzający nie nabył jeszcze uprawnień do wypłaty lub transferu. Taką procedurę przewiduje art. 37 ust. 1 ustawy, wskazując okoliczności wycofania zgromadzonego kapitału.

Dla podatnika fundamentalne znaczenie ma rozróżnienie między pojęciem wypłaty a zwrotem, ponieważ definicje te niosą inne konsekwencje podatkowe. Wypłata z IKZE następuje w określonych przez ustawę przypadkach. Zazwyczaj jest zwolniona z podatku, natomiast zwrot zawsze podlega opodatkowaniu jako przychód z innych źródeł. Częściowy zwrot z IKZE również kwalifikuje się jako przychód podlegający opodatkowaniu.

Zwrot środków z IKZE, kwalifikowany jako przychód z innych źródeł, nie obliguje podatnika do odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy w ciągu roku. Należny podatek wykazuje się dopiero w zeznaniu rocznym PIT, składanym do 30 kwietnia roku następującego po roku otrzymania zwrotu. Instytucja finansowa dokonująca wypłaty ma natomiast obowiązek wystawienia i przekazania podatnikowi informacji PIT-11.

Kwotę uzyskaną z tytułu częściowego zwrotu środków z IKZE należy zadeklarować w formularzu PIT-36, ujmując ją w sekcji poświęconej przychodom z innych źródeł.

Przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą, który jako formę opodatkowania wybrał skalę podatkową, może wykazać częściowy zwrot z IKZE razem z innymi przychodami w formularzu PIT 36.

Podatnicy rozliczający się liniowo (PIT-36L) lub ryczałtem (PIT-28) nie mogą wykazać zwrotu z IKZE w swoich podstawowych deklaracjach, gdyż nie zawierają one sekcji „Inne źródła”. W takiej sytuacji przedsiębiorca jest zobowiązany do złożenia odrębnego formularza PIT-36, który umożliwia wykazanie dochodów opodatkowanych według skali podatkowej.

FAQ

Czy po zwrocie z IKZE tracę prawo do odliczeń z poprzednich lat i muszę korygować zeznania?

Nie, zwrot z IKZE nie powoduje obowiązku korygowania wcześniejszych PIT-ów, w których odliczałeś wpłaty. Rozliczasz wyłącznie przychód ze zwrotu w zeznaniu za rok, w którym dostałeś pieniądze.

Co zrobić, jeśli instytucja finansowa nie przysłała PIT-11 po zwrocie z IKZE?

Skontaktuj się z instytucją prowadzącą IKZE i poproś o wydanie duplikatu PIT-11. Bez tej informacji możesz wpisać błędną kwotę przychodu, a to grozi korektą zeznania.

Czy zwrot z IKZE wpływa na limit wpłat na IKZE w tym samym roku podatkowym?

Limit wpłat liczysz niezależnie od zwrotu, więc zwrócone środki nie zwiększają dostępnego limitu. Jeśli chcesz dalej wpłacać na IKZE w tym roku, pilnuj, by suma wpłat nie przekroczyła limitu.

Podsumowanie

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego to sposób na oszczędzanie na przyszłą emeryturę. Decydując się na taką opcję, podatnik może skorzystać z ulgi podatkowej i odliczyć środki wpłacone na IKZE do określonego limitu. Dodatkowo po spełnieniu wszystkich warunków właściciel konta nie zapłaci podatku Belki od zebranych oszczędności. Inaczej jest, gdy zdecyduje się wypłacić część pieniędzy przed ukończeniem 65. roku życia, wtedy musi to wykazać jako przychód i zapłacić podatek dochodow